Lễ hội Làng Vẽ tại Bắc Giang
Xã Nam Xương, tổng Thọ Xương, tỉnh Bắc Giang ngày xưa chính là Làng Vẽ ngày hôm nay. Làng Vẽ thuộc xã Xương Giang của thành phố Bắc Giang. Ở làng Vẽ hàng năm sẽ tổ chức hai hội lệ chính là Hội đình tổ chức vào ngày mồng 10 tháng 3 âm lịch, và Hội chùa tổ chức vào ngày mồng 7 tháng Giêng âm lịch. Hai ngày này là ngày chính hội Làng Vẽ. Trước ngày hội một ngày và sau một ngày thì gọi là vào hội và giã hội, như thế mỗi hội sẽ có 3 ngày. Hội đình hay hội chùa cũng đều lấy đình Cả, chùa Vẽ để làm nơi trung tâm tổ chức hội.
Ngày hội chùa mồng 7 tháng Giêng âm lịch: người dân ở đây sẽ cho mở cửa chùa từ ngày mồng 6, trước sân chùa có dựng phướn và cắm cờ hội lớn, cờ thần. Các cụ bà ra chùa tụng kinh, để lễ phật và đón tiếp khách thập phương đến tham dự. Ngày mồng 7 trong chùa, và cả bên đình Cả người đến tham quan dâng hương thường đông như nêm. Các già làm cơm ở nhà chùa, chủ yếu đều là sôi oản lễ phật. Tiếng tụng kinh và gõ mõ xen kẻ với tiếng chuông vang lên trong khắp khu chùa. Ở làng Vẽ các vãi sẽ đón tiếp nhau bằng lối hát kể hạnh. Lối hát này có một số bài mời khách, mời nước, mời trầu, hỏi thăm, ca ngợi và tiễn nhau về…tuỳ theo hoàn cảnh để đối đáp. Lối hát này ai ai cũng thuộc, ai biết hát thì tham gia đều rất vui vẻ.
Hội chùa, dân làng sẽ cho mở hội. Cây đu dựng ngay trước đình, chùa từ trước Tết, để qua tháng Giêng, hết hội chùa mới hạ xuống . Hội còn có các tiết mục hát trò, hát chèo. Ở các khoảng đất trống nằm bên cạnh đình chùa, sẽ tổ chức các trò như chạy hoá trang, múa nón, múa xin tiền, đạp niêu, múa kiếm, cướp cờ….
Hội đình làng Vẽ thường tổ chức vào ngày 10 tháng 3 âm lịch. Trước ngày hội, người dân sẽ cho rước cầu hậu cung để lên hương án thờ cầu, chuẩn bị cho ngày hội. Lại họp các giáp để chọn quan viên vào các ban tế và các đô tuỳ để rước kiệu thánh ở đình Cả. Tối ngày mồng 8 sẽ thực hiện tế lễ và hát nhà tơ ở khu đình Cả. Hát nhà tơ thường là mời các nơi về biểu diễn góp vui; dân làng, các cụ không mấy khi cầm chầu như các nơi khác, nhưng cũng không vì thế mà được phép phạm uý.
Trò chơi Đu trong ngày hội làng Vẽ
Sáng ngày mồng 10 tháng 3, các giáp sẽ tổ chức nghi lễ rước kiệu từ các đình lên khu đình Cả, hội họp tề tựu tại đây để phù giá cho kiệu thánh đình Cả. Cả làng thờ 6 vị thành hoàng, nhưng trong hội chỉ hành rước 5 kiệu. Trong đó, giáp bắc rước 2 kiệu: một kiệu của Quốc Công và một kiệu của thánh Tứ Vệ, giáp tây sẽ rước kiệu thánh Anh Dũng, giáp nam sẽ rước kiệu thánh Quảng Hưng. Các đô tuỳ 3 giáp đều được chọn kiểu rước kiệu thánh đình Cả. Rước thánh đình Cả thì chỉ rước có một thánh; còn một thánh để ngự tại đình. Đoàn rước 5 kiệu được tiến hành rất uy nghi, long trọng và rất náo nhiệt. Các vị thành hoàng tuần du địa vực chỉ là để tượng trưng, chính vì vậy các kiệu thường chỉ rước nồi hương và sắc.
Đường rước ngày 10 tháng 3 ở làng Vẽ sẽ bắt đầu từ khu đình Cả, mỗi đoàn đi cách nhau khoảng 20m - 30 m, đi về phía Bắc tới đình Hậu, sau đó sẽ đi về phía tây để đến đình Kẹm, từ đình Kẹm tiếp tục đi về phía Nam, nơi có đình Diệc, khi qua đình Diệc se quay trở về đình Cả, dừng kiệu tại đây để tổ chức tế lễ. Tới chiều, dân làng tổ chức tế lễ xong thì sẽ ho rước hoàn cung. ở đình hàng giáp, các giáp sẽ tổ chức tế lễ thờ thần bằng nghi thức của chính giáp mình.
Trong hội làng Vẽ có tục cướp cầu thần, tục này đã có từ lâu đời. Cầu được thờ ở trong đình là một quả cầu lớn, bằng gỗ, có đường kính từ 40 - 50 cm, sơn màu đỏ. Sau khi tế lễ xong thì sẽ tổ chức cuộc thi cướp cầu. Sân cầu ngay phía trước đình làng, chia làm hai đội, cuối sân hai bên sẽ vẽ một vạch chuẩn, giữa sân người dân trải sẵn một chiếc chiếu hoa, giữa có ghi chữ "thọ". Tham gia cướp cầu thần là những giai đinh hàng giáp được chia thanh hai bên, bên Đông và bên Đoài. Cai đám sẽ bưng quả cầu ra đặt ngay ở giữa chiếu, trên chữ thọ. Khi bắt đầu cuộc chơi, cai đám sẽ hô lớn: Cầu cho một năm mùa màng tươi tốt, dân khang vật thịnh. Rồi phất cờ chéo để ra lệnh bắt đầu trận đấu. Hai bên liền lập tức xô vào nhau để giành quả cầu đang đặt ở chiếc chiếu rồi tranh cầu, đẩy cầu bằng tay về phía vạch giới hạn của sân đối phương, nếu sân bên nào bị cầu chạm vạch thì bên đó thua cuộc, cứ như thế hết trận này đến trận khác. Mỗi trận, mỗi bên sẽ có 10 giai đinh khoẻ đóng khố cởi trần để tham gia. Giai đinh các giáp tham gia trận đấu nếu thắng thì cho rằng năm đó anh ta sẽ làm ăn khấm khá, mùa màng thì bội thu.
Trò cướp cờ sẽ tổ chức sau khi trò cướp cầu kết thúc. Cờ được cắm ngay giữa sân, mỗi bên sẽ có 10 người, có một ông tổng cờ đứng chỉ huy. Khi tổng cờ ra hiệu lệnh bắt đầu thì hai bên sẽ lao vào cướp cờ. Người cướp được cờ chạy về phía mình, phía bên kia đuổi theo. Bên cướp được cờ phải cản người của đối phương để bảo vệ người cầm cờ, nếu bị người bên kia đuổi kịp và đập tay vào người thì cuộc cướp cờ sẽ bắt đầu lại từ đầu. Cứ như thế, từ hiệp đến hiệp khác, trò chơi này đã rèn luyện sự tinh nhanh và sức khoẻ dẻo dai cho mỗi thành viên.
Hội ở làng Vẽ diễn ra cùng ngày với hội làng Thành. Hai làng này cùng nằm trên một vùng đất bên phía Tây Bắc của thành Xương Giang xưa, bởi thế lễ hội của hai làng này được mở ra luôn có khí thế mạnh, tiếng vang lớn thu hút đông người đến xem.
Bài viết về Bắc Giang liên quan
- Hội chùa Đức La xã Trí Yên ở Bắc GiangHội chùa Đức La xã Trí Yên ở Bắc Giang còn gọi là chùa Vĩnh Nghiêm diễn ra hàng năm vào ngày 14 tháng 2 âm lịch, tại thôn Đức la, xã Trí Yên, Việt Dũng, Bắc Giang. Đây là một lễ hội truyền thống điển...
- Hội trám rụng tại Bắc GiangHội trám rụng thường được tổ chức vào mùa trám rụng khoảng tháng 8 âm lịch hàng năm tại xã Đông Vương, huyện Yên Thế, tỉnh Bắc Giang. Một mùa trám là một mùa ngon, một mùa thương nhớ. Hội trám rụng...
- Đầu xuân vui hội Tiên Lục tại Bắc GiangHội xuân Tiên Lục được tổ chức ngày 9 tháng Giêng âm lịch hàng năm. Du khách không chỉ được tham gia ngày hội vui xuân mà còn được chiêm ngưỡng vẻ đẹp của xóm làng, của cây dã hương ngàn năm tuổi bên...
- Hội làng Hựu tỉnh Bắc GiangNgày 19-20/1 âm lịch hàng năm, người dân làng Hựu và nhân dân trong vùng được sống trong không khí lễ hội tưng bừng của ngày hội làng. Đông đảo người dân tham gia hội làng Hụi Làng Hựu là ngôi làng cổ...
-
- Lễ hội kỷ niệm Chiến thắng Xương Giang ở Bắc GiangLễ hội kỷ niệm chiến thắng Xương Giang được tổ chức vào ngày mùng 6 và mùng 7 tết hàng năm nhằm ôn lại truyền thống vẻ vang của Chiến thắng Chi Lăng - Xương Giang của nghĩa quân Lam Sơn năm xưa, đập tan...
- Lễ hội đền Phủ - Bắc GiangLễ hội Đền Phủ được tổ chức vào ngày 11 và 12 tháng 2 âm lịch hằng năm, là lễ hội tưởng nhớ công ơn bà chúa Kho thời Trần. Được biết, đền Phủ được xây dựng ngay bên thành phủ Lạng Giang, thuộc xã Châu...
- Lễ hội đền Đa Mai - Bắc GiangLễ hội đền Đa Mai - Bắc Giang được tổ chức vào hai ngày mùng 9 và 10-2 âm lịch tại Đền Đa Mai, phường Đa Mai (TP Bắc Giang) để tưởng nhớ công ơn của hai công chúa con vua Trần là Bảo Nương và Ngọc...
- Lễ hội Yên Thế tháng 3 dương lịch hàng năm tại tỉnh Bắc GiangLễ hội Yên Thế thường được tổ chức vào ngày 16 tháng 3 dương lịch hàng năm, tại thị trấn Cầu Gỗ của huyện Yên Thế, tỉnh Bắc Giang. Lễ hội được lập ra từ năm 1984 - lễ kỷ niệm 100 năm ngày khởi nghĩa Yên...
- Lễ hội Bồ Đà tại Bắc GiangHội Bổ Đà diễn ra từ ngày 16, 17, 18 tháng 2 âm lịch hàng năm, tại khu vực núi Bổ Đà thuộc xã Tiên Sơn, huyện Việt Yên, tỉnh Bắc Giang. Hội Bổ Đà còn được gọi với cái tên khác là hội chùa Bổ. Cái tên...
-
- Lễ hội Y Sơn tại Bắc GiangHội đền chùa Y Sơn ( còn được gọi là IA ) thường diễn ra vào ngày tết Thượng Nguyên ( tức 15 tháng Giêng âm lịch ) tại xã Hoà Sơn, huyện Hiệp Hoà, tỉnh Bắc Giang. Đây là một lễ hội cổ truyền đã có từ...
- Hội làng Đại Phú tại Bắc Giang(lehoi.org)-Làng Đại Phú là tên gọi chung của 2 thôn: Đại Phú 1 và Đại Phú 2 của xã Phi Mô, huyện Lạng Giang, Bắc Giang. Vào ngày 16 tháng giêng hàng năm thì làng Đại Phú sẽ mở hội - hội này là...
- Hội Liên Xương tại Bắc GiangLiên Xương là một làng của xã Xương Lâm, thuộc huyện Lạng Giang, Bắc Giang. Ngày xưa, Liên Xương là một xã thuộc tổng Phi Mô, huyện Bảo Lộc, của phủ Lạng Giang. Mỗi năm, Liên Xương đều duy trì khá nhiều...
- Lễ hội làng Thành tại thành phố Bắc GiangLàng Thành là một ngôi làng ở xã Xương Giang, thuộc thành phố Bắc Giang . Một năm làng Thành có 2 kỳ hội còn được gọi là xuân thu nhị kỳ. Về mùa xuân hội bắt đầu từ ngày mồng 6 cho đến mồng 8 tháng...
- Lễ hội cúng rừng của người Nùng tại Bắc Giang(lehoi.org)- Lễ hội cúng rừng là một trong những lễ hội truyền thống đặc sắc của người dân tộc Nùng. Hội thường được tổ chức 2 lần trong năm và tại 2 địa điểm khác nhau. Lần thứ nhất sẽ diễn ra vào ngày...
- Hội Đả cầu Lương Phong tại Bắc Giang(lehoi.org)- Lương Phong là một làng cổ của huyện Hiệp Hoà, Bắc Giang. Người dân nơi đây thường làm nghề nông là chính. Sau một năm làm ăn vất vả, khó nhọc, người dân Lương Phong được nghỉ ngơi...
Ghi chú bài viết Lễ hội Làng Vẽ tại Bắc Giang
Từ khóa:
Xã Nam Xương, tổng Thọ Xương, tỉnh Bắc Giang ngày xưa chính là Làng Vẽ ngày hôm nay. Làng Vẽ thuộc xã Xương Giang của thành phố Bắc Giang. Ở làng Vẽ hàng...